Pomiń nawigację

6 grudnia 2023

Zmiany w stosowaniu prawa zamówień publicznych, czyli nowe przepisy dotyczące umów kredytowych i pożyczkowych, formularzy ogłoszeń oraz skarg do sądów

Udostępnij

W Sejmie trwają prace legislacyjne nad ustawą o zmianie niektórych ustaw w celu ulepszenia środowiska prawnego i instytucjonalnego dla przedsiębiorców. Art. 43 projektu ustawy zawiera regulacje zmieniające przepisy ustawy z dnia 11 września 2019 r. Prawo zamówień publicznych (zwanej dalej ustawą pzp) w trzech obszarach:

  • zmiana zakresu wyłączenia stosowania ustawy Prawo zamówień publicznych w obszarze usług kredytowych i umów pożyczek (art. 11 ust. 1 pkt 8 i 8a ustawy pzp);
  • dostosowanie regulacji krajowych do nowych rozwiązań w zakresie formularzy ogłoszeń zamieszczanych w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej (art. 87 ust. 1 i 4 ustawy pzp);
  • zmiana przepisów o składaniu skarg do sądu zamówień publicznych w celu ich dostosowania do nowego brzmienia art. 165 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego (art. 580 ust. 2 ustawy pzp).

Planowane wejście w życie nowych przepisów to 1 stycznia 2024 r. 

Wyłączenie stosowania ustawy w zakresie umów kredytów i pożyczek

Umowa kredytu praz umowa pożyczki co do zasady podlegają reżimowi przepisów o zamówieniach publicznych, jeśli stroną umowy jest podmiot objęty obowiązkiem stosowania przepisów o zamówieniach publicznych. Zgodnie z art. 69 ust. 1 Prawa bankowego przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu. Kredyt może być udzielany przez banki i inne instytucje upoważnione ustawowo do udzielania kredytów (por. art. 70a ust. 1 Prawa bankowego). Umowa pożyczki regulowana jest przepisami Kodeksu cywilnego. Zgodnie z art. 720 § 1 kodeksu przez umowę pożyczki dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy albo tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości. Na podstawie umowy pożyczki własność pożyczanej kwoty (lub rzeczy) zostaje przeniesiona z pożyczkodawcy na pożyczkobiorcę. Ta umowa nie jest obwarowana żadnymi szczególnymi wymaganiami. Pożyczka może być udzielona przez osobę fizyczną bądź osobę prawną, w tym również przez bank. Przy spełnieniu warunków przewidzianych dla kredytu konsumenckiego pożyczka podlega także przepisom ustawy o kredycie konsumenckim.

Zgodnie z obowiązującym brzmieniem art. 11 ust. 1 pkt 8 ustawy pzp, spod stosowania Pzp w chwili obecnej wyłączone są pożyczki lub kredyty, bez względu na to, czy wiążą się one z emisją, sprzedażą, kupnem lub zbyciem papierów wartościowych lub innych instrumentów finansowych w rozumieniu ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi, z wyjątkiem kredytów zaciąganych przez jednostki samorządu terytorialnego w ramach limitów zobowiązań określonych w uchwale budżetowej. Tym samym, w obecnym stanie prawnym, stosowaniem ustawy Pzp objęte są kredyty udzielane przez banki na rzecz jednostek samorządu terytorialnego natomiast ustawie nie podlegają pożyczki zaciągane przez jednostki samorządu terytorialnego (niezależnie od tego czy są finansowane z środków publicznych czy też prywatnych). W ocenie ustawodawcy powyższe zróżnicowanie stosowania ustawy pzp do udzielania kredytu a pożyczką nie znajduje uzasadnienia ani w przepisach unijnych ani w regulacjach krajowych. W efekcie w art. 11 ust. 1 pkt 8 ustawy pzp planowane jest wyeliminowanie wyłączenia stosowania ustawy dla umowy pożyczki zaciąganej przez jednostkę samorządu terytorialnego. Jednocześnie projekt przewiduje dodanie pkt 8a w art. 11 ust. 1 Pzp., którego celem jest pozostawienie niezmienionego stanu prawnego w zakresie wyłączenia spod stosowania ustawy pzp w przypadku pożyczek zaciąganych przez jednostki samorządu terytorialnego finansowanych ze środków publicznych, w tym środków europejskich, a także ze środków pochodzących z europejskich lub międzynarodowych instytucji finansujących (w tym zaciąganych zgodnie z art. 90 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych). Wśród zamówień wyłączonych spod stosowania Pzp wskazano również zamówienia, których przedmiotem są pożyczki finansowane ze środków podmiotów, o których mowa w art. 2 pkt 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/1017 z dnia 25 czerwca 2015 r. w sprawie Europejskiego Funduszu na rzecz Inwestycji Strategicznych, Europejskiego Centrum Doradztwa Inwestycyjnego i Europejskiego Portalu Projektów Inwestycyjnych oraz zmieniającego rozporządzenia (UE) nr 1291/2013 i (UE) nr 1316/2013.

Po wejściu w życie nowych przepisów jednostka samorządu terytorialnego:

  • chcąc podpisać umowę kredytu będzie musiała stosować przepisy o zamówieniach publicznych;
  • chcąc podpisać umowę pożyczki finansowaną z środków innych niż publiczne będzie musiała stosować przepisy o zamówieniach publicznych;
  • chcąc podpisać umowę pożyczki finansowaną z środków publicznych nie będzie musiała stosować przepisów o zamówieniach publicznych.

Zmiany w zakresie formularzy ogłoszeń zamieszczanych w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej

W art. 87 ust. 1 ustawy pzp określającym obowiązek przygotowywania przez zamawiającego ogłoszeń w postępowaniu o wartości powyżej tzw. rogów unijnych (zamówienia podlegające pełnej implementacji dyrektyw UE), planuje się techniczną zmianę, aktualizującą odniesienie do regulacji prawa unijnego. Rozporządzenie Komisji (UE) 2015/1986 z dnia 11 listopada 2015 r. które określało formularze ogłoszeń zamieszczanych w Dzienniku Urzędowym UE zastępowane jest bowiem rozporządzeniem Komisji (UE) 2019/1780 z dnia 23 września 2019 r. ustanawiającym standardowe formularze do publikacji ogłoszeń w dziedzinie zamówień publicznych i uchylającym rozporządzenie wykonawcze (UE) 2015/1986.

Na podstawie rozporządzenia 91 zmieniającego, rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2015/1986 z dnia 11 listopada 2015 r. straciło moc ze skutkiem od dnia 14 listopada 2022 r. Przy czym na podstawie dodanego przepisu przejściowego od dnia 14 listopada 2022 r. do dnia 24 października 2023 r. do publikacji ogłoszeń w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej można stosować zarówno formularze ustanowione rozporządzeniem 2019/1780 (zmienionym rozporządzeniem 2022/2303), jak i formularze ustanowione rozporządzeniem 2015/1986. Jednocześnie Komisja Europejska udostępniła narzędzie elektroniczne umożliwiające korzystanie z nowych e-formularzy przy zamieszczaniu ogłoszeń w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. Jak wynika z powyższego, bezwzględny obowiązek stosowania nowych standardowych formularzy ogłoszeń określonych w rozporządzeniu 2019/1780 wszedł w życie od dnia 25 października 2023 r.

Dla uczestników rynku zamówień istotna jest także nowa regulacja znajdująca się w dodanym w art. 87 ust. 4. Zawiera ona  delegację dla ministra właściwego do spraw gospodarki do określenia, w drodze rozporządzenia pól standardowych formularzy ogłoszeń, oznaczonych w załączniku do rozporządzenia 2019/1780 jako pola opcjonalne, które w Polsce będą podlegały obowiązkowi wypełnienia, kierując się koniecznością uzyskania kompleksowych i miarodajnych danych na potrzeby wypełniania obowiązków sprawozdawczych, w szczególności względem organów Unii Europejskiej. Stosownie do motywu 10 preambuły rozporządzenia 2019/1780, aby umożliwić wdrożenie rozwiązań dostosowanych do specyfiki krajowej, pozostawiono państwom członkowskim Unii Europejskiej pewną elastyczność w tworzeniu ich systemów oprogramowania. W szczególności uprawniono państwa członkowskie do wprowadzenia dodatkowych regulacji na poziomie krajowym tak, aby niektóre pola określone w rozporządzeniu 2019/1780 jako opcjonalne na poziomie Unii Europejskiej były przez zamawiających obowiązkowo wypełniane na poziomie krajowym. Wprowadzenie takiego rozwiązania na podstawie pzp jest w ocenie autorów noweli niezbędne w celu pozyskiwania kompleksowych i miarodajnych danych w szczególności w zakresie tzw. zielonych i społecznych zamówień publicznych m.in. na potrzeby wypełniania obowiązków sprawozdawczych względem organów Unii Europejskiej.  Korzystanie z nowych formularzy ogłoszeń (e-formularzy) będzie możliwe z użyciem narzędzi i procedur dostępnych dla zamawiających bezpośrednio na stronie http://simap.europa.eu, tj. za pośrednictwem aplikacji eNotice2 albo za pośrednictwem krajowych usług eSender, przy czym wypełniając standardowe formularze ogłoszeń (eformularze), w celu przekazania ogłoszeń do publikacji w Dz. Urz. UE, będzie musiał on uwzględniać w ich treści nowe regulacje rozporządzenia, które zostanie wydane na podstawie art. 87 ust. 4 ustawy Pzp.

Zmiana przepisów o skardze od sądu zamówień publicznych

Zgodnie z treścią obecnie obowiązującego art. 580 ust. 2 ustawy pzp skuteczne wniesienie skargi na wyrok Krajowej Izby Odwoławczej wymaga wniesienia jej do Sądu Okręgowego w Warszawie za pośrednictwem Prezesa Izby, w terminie 14 dni od dnia doręczenia orzeczenia Izby lub postanowienia Prezesa Izby o zwrocie odwołania. Za skuteczne uznaje się złożenie skargi w placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe albo wysłanie na adres do doręczeń elektronicznych, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych.

Zmiana w art. 580 ust. 2 ustawy pzp ma na celu dostosowanie przepisów Prawa zamówień publicznych do znowelizowanego brzmienia art. 165 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego, które uwzględnia wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (czwarta izba) z dnia 27 marca 2019 r. w sprawie C-545/17. W wyroku tym Trybunał orzekł, że art. 7 ust. 1 zdanie pierwsze w związku z art. 8 dyrektywy 97/67/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 grudnia 1997 r. w sprawie wspólnych zasad rozwoju rynku wewnętrznego usług pocztowych Wspólnoty oraz poprawy jakości usług, zmienionej dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/6/WE z dnia 20 lutego 2008 r., należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwia się on przepisowi prawa krajowego, który uznaje za równoznaczne z wniesieniem pisma procesowego do danego sądu jedynie złożenie takiego pisma w placówce pocztowej jednego operatora wyznaczonego do świadczenia usługi powszechnej. Z dniem 1 lipca 2023 r. wszedł w życie znowelizowany art. 165 § 2 K.p.c. (wprowadzony ustawą z dnia 9 marca 2023 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw) przewidujący, że oddanie pisma procesowego:

  • w polskiej placówce operatora świadczącego pocztowe usługi powszechne na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej albo
  • w zagranicznej placówce pocztowej operatora świadczącego pocztowe usługi powszechne na terytorium innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej

jest równoznaczne z wniesieniem tego pisma do sądu. W konsekwencji, skorzystanie z ww. sposobów doręczenia będzie oznaczało, że skuteczne stanie się wniesienie skargi na wyrok KIO do Sądu Okręgowego w Warszawie.

Krzysztof Puchacz

właściciel Grupy Doradczej realizującej usługi wsparcia dla zamawiających, rener zamówień publicznych KSAP i KSSIP, biegły sądowy z zakresu zamówień publicznych

 

Zobacz więcej podobnych artykułów